Bugun...


Arif TARIM

facebook-paylas
YENİ DOĞAN SARILIKLARI
Tarih: 01-09-2017 18:13:00 Güncelleme: 01-09-2017 18:13:00


Kan hücreleri kemik iliğinde yapılır, kan dolaşımına katılır. Hücrenin dolaşımda ömrü yetişkinde yaklaşık 120 bebekte 60-90 gündür. Parçalandıktan sonra ortaya çıkan maddeler tekrar kullanılır. Bunlardan biri bilirübindir. Karaciğere taşınır, karaciğer bunu safra yapımında kullanır. Safra kesesinde depolanan safra, yemek sonrasında bağırsaklara atılır. İçindeki bilirübinin bir kısmı bağırsaklardan geri emilir karaciğere gelir. Bir kısmı idrara renk veren ürobilin olarak böbreklerden atılır. Bir kısmı feçese renk vererek sterkobilin olarak atılır.

Bu işleyiş, yeni doğan bebekte çeşitli nedenlere bağlı olarak aksar ve sarılıklar oluşur. Aksatan nedenlerin bir kısmı normal ya da baş edilebilen sınırlar içinde olduğundan sorunsuz geçilir. Anormal nedenlerden dolayı oluşan, karşımıza hastalık tablosu olarak çıkar. Yeni doğanda normal olarak ortaya çıkan fizyolojik sarılık ve anne sütü sarılığı da olabilir. Üçüncü-beşinci günlerden sonra ortaya çıkan fizyolojiktir. İlk günlerde çıkan sarılıkta anormallik düşünülmelidir. Fizyolojik sarılık ortaya çıkarken başlangıç günü, sarılığın artışı, kan bilirübin seviyeleri önemlidir. Bebek kan hücrelerinin parçalanması, karaciğer fonksiyonlarının normale ulaşamamış olması, bağırsaktan bilirübin dönüşünün fazla olması sarılığın oluşum sebebidir. Bu sarılık bir hafta ile on gün arasında en fazla seviyesine çıkar. Sonrasında düşüş başlar ve en geç yirmi günde ortadan kalkar. Anne sütü sarılığı ise erken ve geç başlangıçlı olmak üzere ortaya çıkar. Sebebi bilinmemektedir. Bilirübin seviyesi problem yaratacak seviyelere çıkmaz. Genelde emzirmede bir değişiklik yapılmaz.

Sarılığı fizyolojik ve anne sütü kaynaklı olmayanlar, çeşitli nedenlerle ortaya çıkar. Rh uyuşmazlığı ve AB0 uyuşmazlığı olanlarda sarılık erken ortaya çıkar. Anne Rh(-) çocuk Rh(+) ise Rh uyuşmazlığına karşı önlem alınmalıdır. Anne 0 grup bebek A, B, AB ise uyuşmazlık söz konusu olabilir. Rh uyuşmazlığı eklenirse tablo daha kötüleşir. Sade AB0 uyuşmazlığında tablo daha iyidir. İlk 24 saatte ortaya çıkarlar.

Üç haftadan fazla süren sarılıklar uzayan sarılıklardır. Tiroit tetkikleri yanında idrar tetkikleri, kan ve enzim tetkikleri yapılmalı, daha geniş çaplı düşünülmelidir. Zor travmatik doğum, hipotiroidi, enzim bozuklukları, kan hastalıkları, sindirim sistemi darlıkları, infeksiyon ve kullanılan ilaçlar nedeniyle olabilir. Karaciğer hücre bozukluğu, karaciğer içi ve dışı safra yolları bozuklukları önemlidir. Karaciğer dışı safra yolları oluşum bozukluğu olan, safra yolları atrezisi hemen müdahale edilmesi gereken durumdur. Ekstra hepatik biliyer atrezi denilen tablo kesinlikle atlanmaması gereken durumdur.

Sarılık tablosunun en kötü durumu kernikterustur. Erkenden yükselen bilirübin, beyin zarlarının toparlanma döneminde beyin hücrelerine geçerek degenerasyon ve fonksiyon bozukluklarına neden olur. Bu sebeple normal sınırlar üstüne çıkan seviye, doğum sonrası 24-48 saat için çok önemlidir. Çünkü beyin zarları henüz bilirübine bariyer olacak olgunluğa erişmemiştir. Erken müdahale ile normale döndürülebildiği gibi az sekelle de atlatılır. Kalıcı hasarlar oluştu ise tablo hazindir. Konuşma, görme,  denge, gelişme, yürüme, bozuklukları gibi beynin alt tabakalarının kontrol ettiği tüm fonksiyonlarda bozukluk söz konusu olur. Hayati durum söz konusu olacak boyutta olabilir. Beyin zarları gelişiminin 72 saati bulan bariyer oluşturma dönemi sonrasında, bu tehlike ortadan kalkmaya başlar.

Sarılıklarda tedavinin amacı bilirübine bağlı beyin hasarının önlenmesidir. Bebeğin erken doğum durumu, gelişmesi, klinik gözlem ve kanda bilirübin seviyesi ile birlikte hekim tarafından değerlendirilir. Bilirübin metabolizmasına etki eden ilaçlar, ışık tedavisi, kan değişimi gibi seçeneklerle tedavi edilmeye çalışılır. İlaçlar, bilirübin metabolizmasını yavaşlatarak yükselmeyi önlemeye çalışır. Fototerapi denilen ışın tedavisi, bilirübini deri ve deri altında ultraviyole ışınları ile parçalamak düşüncesi ile yapılır. Kan değişimi,  bilirübini vücuttan uzaklaştırmak için ilaçlar ve fototerapinin yetersiz olduğunda izlenecek yoldur. Tedavide izlenecek yol hekim tarafından kararlaştırılır. Komplikasyonsuz bir süreç sonunda bebek sağlına kavuşur. Komplikasyonlularda uygun rehabilitasyonla yaşam sürdürülmeye çalışılır. Sonuç olarak ilk 24 saatte bir hekimin görmesi ve üçüncü günde kontrolü çok önemlidir. Hastanede doğum ve birinci basamakta yapılan izlemler bu açıdan çok önemlidir.

 

   Sağlıkla…  



Bu yazı 547 defa okunmuştur.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
GÜNLÜK BURÇ
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 9 6 2 1 17 10 19 +7
2 Medipol Başakşehir 9 5 1 3 13 4 18 +9
3 Kasımpaşa 9 6 3 0 22 15 18 +7
4 Beşiktaş 8 4 1 3 15 10 15 +5
5 Trabzonspor 8 4 3 1 17 11 13 +6
6 Antalyaspor 8 4 3 1 11 14 13 -3
7 Atiker Konyaspor 8 3 2 3 14 12 12 +2
8 Yeni Malatyaspor 8 3 2 3 11 9 12 +2
9 Göztepe 8 4 4 0 10 11 12 -1
10 Alanyaspor 8 4 4 0 6 12 12 -6
11 MKE Ankaragücü 8 3 4 1 8 9 10 -1
12 Bursaspor 9 1 2 6 6 8 9 -2
13 Sivasspor 8 2 3 3 12 15 9 -3
14 Kayserispor 9 2 4 3 7 11 9 -4
15 Fenerbahçe 8 2 4 2 6 10 8 -4
16 Çaykur Rizespor 8 1 3 4 10 10 7 0
17 BB Erzurumspor 8 1 5 2 6 11 5 -5
18 Akhisarspor 9 1 6 2 9 18 5 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 5 4 0 1 10 1 13
2 Denizlispor 5 3 1 1 10 2 10
3 Ümraniyespor 4 3 1 0 7 3 9
4 Boluspor 4 2 0 2 5 2 8
5 Adana Demirspor 4 2 1 1 9 3 7
6 Hatayspor 4 2 1 1 5 3 7
7 Giresunspor 4 2 2 0 5 3 6
8 Afjet Afyonspor 4 1 1 2 7 3 5
9 Eskişehirspor 4 1 1 2 4 5 5
10 Altınordu 4 1 2 1 6 4 4
11 Gazişehir Gaziantep FK 4 1 2 1 4 5 4
12 Altay 4 1 2 1 3 4 4
13 Adanaspor 4 1 2 1 4 6 4
14 Balıkesirspor Baltok 3 1 1 1 2 4 4
15 İstanbulspor 4 1 2 1 6 12 4
16 Elazığspor 4 1 3 0 6 9 3
17 Osmanlıspor FK 4 1 3 0 1 4 3
18 Kardemir Karabükspor 4 0 3 1 1 7 1
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 4 4 0 0 9 1 12
2 Tuzlaspor 4 3 0 1 8 1 10
3 Pendikspor 4 3 0 1 8 3 10
4 Şanlıurfaspor 4 3 0 1 5 2 10
5 Sivas Belediyespor 4 3 1 0 8 3 9
6 Tarsus İdman Yurdu 4 2 0 2 10 6 8
7 Fatih Karagümrük 4 2 1 1 4 2 7
8 Zonguldak Kömürspor 4 2 1 1 4 2 7
9 Menemen Belediyespor 4 2 1 1 9 8 7
10 Kahramanmaraşspor 4 2 1 1 4 3 7
11 Etimesgut Belediyespor 4 2 1 1 4 4 7
12 Bugsaş Spor 4 2 2 0 6 8 6
13 Konya Anadolu Selçukspor 4 1 1 2 7 6 5
14 Kırklarelispor 4 1 1 2 3 2 5
15 Bandırmaspor 4 1 1 2 3 4 5
16 Darıca Gençlerbirliği 4 0 2 2 2 5 2
17 Fethiyespor 4 0 2 2 3 8 2
18 Tokatspor 4 0 3 1 1 5 1
Takım O G M B A Y P AV
1 Silivrispor 4 4 0 0 9 0 12
2 Hekimoğlu Trabzon 4 3 0 1 6 2 10
3 Şile Yıldızspor 4 3 1 0 11 4 9
4 Nazilli Belediyespor 3 3 0 0 4 0 9
5 Nevşehir Belediyespor 4 2 0 2 13 7 8
6 Tire 1922 3 2 0 1 5 1 7
7 Ergene Velimeşe 4 2 1 1 4 3 7
8 Erzin Belediyespor 4 2 2 0 7 4 6
9 Karaköprü Belediyespor 4 2 2 0 10 8 6
10 Kozan Belediyespor 3 2 1 0 5 3 6
11 Gebzespor 4 1 1 2 5 3 5
12 Artvin Hopaspor 3 1 0 2 1 0 5
13 Yomraspor 4 1 1 2 1 1 5
14 Büyükçekmece Tepecikspor 4 1 2 1 5 6 4
15 Batman Petrolspor 4 0 1 3 4 7 3
16 Erbaaspor 4 0 2 2 2 4 2
17 Körfez Spor Kulübü 4 0 3 1 3 11 1
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Çaykur Rizespor vs Atiker Konyaspor
 21/10/2018 Alanyaspor vs Antalyaspor
 21/10/2018 MKE Ankaragücü vs Yeni Malatyaspor
 21/10/2018 Göztepe vs Beşiktaş
 22/10/2018 Trabzonspor vs BB Erzurumspor
 26/10/2018 Bursaspor vs Alanyaspor
 27/10/2018 BB Erzurumspor vs Kasımpaşa
 27/10/2018 Atiker Konyaspor vs Medipol Başakşehir
 27/10/2018 Antalyaspor vs Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Hatayspor vs Osmanlıspor FK
 21/10/2018 Kardemir Karabükspor vs Altay
 21/10/2018 İstanbulspor vs Giresunspor
 22/10/2018 Adana Demirspor vs Elazığspor
 22/10/2018 Altınordu vs Eskişehirspor
 28/10/2018 Adanaspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2018 Afjet Afyonspor vs Gazişehir Gaziantep FK
 28/10/2018 Altay vs Denizlispor
 28/10/2018 Boluspor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Tokatspor vs Kırklarelispor
 21/10/2018 Konya Anadolu Selçukspor vs Manisa BBSK
 21/10/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Bugsaş Spor
 21/10/2018 Fatih Karagümrük vs Etimesgut Belediyespor
 21/10/2018 Tuzlaspor vs Sivas Belediyespor
 21/10/2018 Fethiyespor vs Kahramanmaraşspor
 21/10/2018 Menemen Belediyespor vs Zonguldak Kömürspor
 21/10/2018 Şanlıurfaspor vs Pendikspor
 21/10/2018 Tarsus İdman Yurdu vs Bandırmaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Artvin Hopaspor vs Gebzespor
 21/10/2018 Erzin Belediyespor vs Şile Yıldızspor
 21/10/2018 Yomraspor vs Batman Petrolspor
 21/10/2018 Kozan Belediyespor vs Silivrispor
 21/10/2018 Büyükçekmece Tepecikspor vs Hekimoğlu Trabzon
 21/10/2018 Körfez Spor Kulübü vs Erbaaspor
 21/10/2018 Nazilli Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 21/10/2018 Tire 1922 vs Karaköprü Belediyespor
 27/10/2018 Ergene Velimeşe - Artvin Hopaspor Ergene Velimeşe ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Ergene Velimeşe yenilmez
 27/10/2018 Silivrispor - Tire 1922 Tire 1922 ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Tire 1922 yenilmez
 27/10/2018 Şile Yıldızspor - Körfez Spor Kulübü Körfez Spor Kulübü ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
 27/10/2018 Erbaaspor - Nazilli Belediyespor Erbaaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Nazilli Belediyespor yenilmez
resmi ilanlar
YUKARI