Bugun...


Arif TARIM

facebook-paylas
YENİ DOĞAN SARILIKLARI
Tarih: 01-09-2017 18:13:00 Güncelleme: 01-09-2017 18:13:00


Kan hücreleri kemik iliğinde yapılır, kan dolaşımına katılır. Hücrenin dolaşımda ömrü yetişkinde yaklaşık 120 bebekte 60-90 gündür. Parçalandıktan sonra ortaya çıkan maddeler tekrar kullanılır. Bunlardan biri bilirübindir. Karaciğere taşınır, karaciğer bunu safra yapımında kullanır. Safra kesesinde depolanan safra, yemek sonrasında bağırsaklara atılır. İçindeki bilirübinin bir kısmı bağırsaklardan geri emilir karaciğere gelir. Bir kısmı idrara renk veren ürobilin olarak böbreklerden atılır. Bir kısmı feçese renk vererek sterkobilin olarak atılır.

Bu işleyiş, yeni doğan bebekte çeşitli nedenlere bağlı olarak aksar ve sarılıklar oluşur. Aksatan nedenlerin bir kısmı normal ya da baş edilebilen sınırlar içinde olduğundan sorunsuz geçilir. Anormal nedenlerden dolayı oluşan, karşımıza hastalık tablosu olarak çıkar. Yeni doğanda normal olarak ortaya çıkan fizyolojik sarılık ve anne sütü sarılığı da olabilir. Üçüncü-beşinci günlerden sonra ortaya çıkan fizyolojiktir. İlk günlerde çıkan sarılıkta anormallik düşünülmelidir. Fizyolojik sarılık ortaya çıkarken başlangıç günü, sarılığın artışı, kan bilirübin seviyeleri önemlidir. Bebek kan hücrelerinin parçalanması, karaciğer fonksiyonlarının normale ulaşamamış olması, bağırsaktan bilirübin dönüşünün fazla olması sarılığın oluşum sebebidir. Bu sarılık bir hafta ile on gün arasında en fazla seviyesine çıkar. Sonrasında düşüş başlar ve en geç yirmi günde ortadan kalkar. Anne sütü sarılığı ise erken ve geç başlangıçlı olmak üzere ortaya çıkar. Sebebi bilinmemektedir. Bilirübin seviyesi problem yaratacak seviyelere çıkmaz. Genelde emzirmede bir değişiklik yapılmaz.

Sarılığı fizyolojik ve anne sütü kaynaklı olmayanlar, çeşitli nedenlerle ortaya çıkar. Rh uyuşmazlığı ve AB0 uyuşmazlığı olanlarda sarılık erken ortaya çıkar. Anne Rh(-) çocuk Rh(+) ise Rh uyuşmazlığına karşı önlem alınmalıdır. Anne 0 grup bebek A, B, AB ise uyuşmazlık söz konusu olabilir. Rh uyuşmazlığı eklenirse tablo daha kötüleşir. Sade AB0 uyuşmazlığında tablo daha iyidir. İlk 24 saatte ortaya çıkarlar.

Üç haftadan fazla süren sarılıklar uzayan sarılıklardır. Tiroit tetkikleri yanında idrar tetkikleri, kan ve enzim tetkikleri yapılmalı, daha geniş çaplı düşünülmelidir. Zor travmatik doğum, hipotiroidi, enzim bozuklukları, kan hastalıkları, sindirim sistemi darlıkları, infeksiyon ve kullanılan ilaçlar nedeniyle olabilir. Karaciğer hücre bozukluğu, karaciğer içi ve dışı safra yolları bozuklukları önemlidir. Karaciğer dışı safra yolları oluşum bozukluğu olan, safra yolları atrezisi hemen müdahale edilmesi gereken durumdur. Ekstra hepatik biliyer atrezi denilen tablo kesinlikle atlanmaması gereken durumdur.

Sarılık tablosunun en kötü durumu kernikterustur. Erkenden yükselen bilirübin, beyin zarlarının toparlanma döneminde beyin hücrelerine geçerek degenerasyon ve fonksiyon bozukluklarına neden olur. Bu sebeple normal sınırlar üstüne çıkan seviye, doğum sonrası 24-48 saat için çok önemlidir. Çünkü beyin zarları henüz bilirübine bariyer olacak olgunluğa erişmemiştir. Erken müdahale ile normale döndürülebildiği gibi az sekelle de atlatılır. Kalıcı hasarlar oluştu ise tablo hazindir. Konuşma, görme,  denge, gelişme, yürüme, bozuklukları gibi beynin alt tabakalarının kontrol ettiği tüm fonksiyonlarda bozukluk söz konusu olur. Hayati durum söz konusu olacak boyutta olabilir. Beyin zarları gelişiminin 72 saati bulan bariyer oluşturma dönemi sonrasında, bu tehlike ortadan kalkmaya başlar.

Sarılıklarda tedavinin amacı bilirübine bağlı beyin hasarının önlenmesidir. Bebeğin erken doğum durumu, gelişmesi, klinik gözlem ve kanda bilirübin seviyesi ile birlikte hekim tarafından değerlendirilir. Bilirübin metabolizmasına etki eden ilaçlar, ışık tedavisi, kan değişimi gibi seçeneklerle tedavi edilmeye çalışılır. İlaçlar, bilirübin metabolizmasını yavaşlatarak yükselmeyi önlemeye çalışır. Fototerapi denilen ışın tedavisi, bilirübini deri ve deri altında ultraviyole ışınları ile parçalamak düşüncesi ile yapılır. Kan değişimi,  bilirübini vücuttan uzaklaştırmak için ilaçlar ve fototerapinin yetersiz olduğunda izlenecek yoldur. Tedavide izlenecek yol hekim tarafından kararlaştırılır. Komplikasyonsuz bir süreç sonunda bebek sağlına kavuşur. Komplikasyonlularda uygun rehabilitasyonla yaşam sürdürülmeye çalışılır. Sonuç olarak ilk 24 saatte bir hekimin görmesi ve üçüncü günde kontrolü çok önemlidir. Hastanede doğum ve birinci basamakta yapılan izlemler bu açıdan çok önemlidir.

 

   Sağlıkla…  



Bu yazı 306 defa okunmuştur.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
GÜNLÜK BURÇ
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 1 1 0 0 3 1 3 +2
2 Yeni Malatyaspor 1 1 0 0 3 1 3 +2
3 Kayserispor 1 1 0 0 2 0 3 +2
4 Medipol Başakşehir 1 1 0 0 2 0 3 +2
5 Atiker Konyaspor 1 1 0 0 3 2 3 +1
6 Kasımpaşa 1 1 0 0 3 2 3 +1
7 Beşiktaş 1 1 0 0 2 1 3 +1
8 Fenerbahçe 1 1 0 0 2 1 3 +1
9 Sivasspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
10 BB Erzurumspor 1 0 1 0 2 3 0 -1
11 Çaykur Rizespor 1 0 1 0 2 3 0 -1
12 Akhisarspor 1 0 1 0 1 2 0 -1
13 Bursaspor 1 0 1 0 1 2 0 -1
14 Alanyaspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
15 Göztepe 1 0 1 0 1 3 0 -2
16 MKE Ankaragücü 1 0 1 0 1 3 0 -2
17 Antalyaspor 1 0 1 0 0 2 0 -2
18 Trabzonspor 1 0 1 0 0 2 0 -2
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 1 1 0 0 3 1 3
2 İstanbulspor 1 1 0 0 4 3 3
3 Altay 1 1 0 0 1 0 3
4 Boluspor 1 1 0 0 1 0 3
5 Gençlerbirliği 1 1 0 0 1 0 3
6 Adanaspor 1 0 0 1 1 1 1
7 Balıkesirspor Baltok 1 0 0 1 0 0 1
8 Adana Demirspor 0 0 0 0 0 0 0
9 Afjet Afyonspor 0 0 0 0 0 0 0
10 Altınordu 0 0 0 0 0 0 0
11 Elazığspor 0 0 0 0 0 0 0
12 Eskişehirspor 0 0 0 0 0 0 0
13 Gazişehir Gaziantep FK 0 0 0 0 0 0 0
14 Hatayspor 0 0 0 0 0 0 0
15 Osmanlıspor FK 0 0 0 0 0 0 0
16 Ümraniyespor 0 0 0 0 0 0 0
17 Denizlispor 1 0 1 0 0 1 0
18 Kardemir Karabükspor 1 0 1 0 0 1 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Bandırmaspor 0 0 0 0 0 0 0
2 Bugsaş Spor 0 0 0 0 0 0 0
3 Darıca Gençlerbirliği 0 0 0 0 0 0 0
4 Etimesgut Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
5 Fatih Karagümrük 0 0 0 0 0 0 0
6 Fethiyespor 0 0 0 0 0 0 0
7 Kahramanmaraşspor 0 0 0 0 0 0 0
8 Kırklarelispor 0 0 0 0 0 0 0
9 Konya Anadolu Selçukspor 0 0 0 0 0 0 0
10 Manisa BBSK 0 0 0 0 0 0 0
11 Menemen Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
12 Pendikspor 0 0 0 0 0 0 0
13 Sivas Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
14 Şanlıurfaspor 0 0 0 0 0 0 0
15 Tarsus İdman Yurdu 0 0 0 0 0 0 0
16 Tokatspor 0 0 0 0 0 0 0
17 Tuzlaspor 0 0 0 0 0 0 0
18 Zonguldak Kömürspor 0 0 0 0 0 0 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Artvin Hopaspor 0 0 0 0 0 0 0
2 Batman Petrolspor 0 0 0 0 0 0 0
3 Büyükçekmece Tepecikspor 0 0 0 0 0 0 0
4 Düzyurtspor 0 0 0 0 0 0 0
5 Erbaaspor 0 0 0 0 0 0 0
6 Ergene Velimeşe 0 0 0 0 0 0 0
7 Erzin Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
8 Gebzespor 0 0 0 0 0 0 0
9 Karaköprü Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
10 Kozan Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
11 Körfez Spor Kulübü 0 0 0 0 0 0 0
12 Nazilli Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
13 Nevşehir Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
14 Silivrispor 0 0 0 0 0 0 0
15 Şile Yıldızspor 0 0 0 0 0 0 0
16 Tire 1922 0 0 0 0 0 0 0
17 Yomraspor 0 0 0 0 0 0 0
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/08/2018 Trabzonspor vs Sivasspor
 18/08/2018 Bursaspor vs Kayserispor
 18/08/2018 Antalyaspor vs Atiker Konyaspor
 18/08/2018 Yeni Malatyaspor vs Fenerbahçe
 19/08/2018 Akhisarspor vs Çaykur Rizespor
 19/08/2018 BB Erzurumspor vs Beşiktaş
 19/08/2018 Alanyaspor vs MKE Ankaragücü
 19/08/2018 Galatasaray vs Göztepe
 20/08/2018 Kasımpaşa vs Medipol Başakşehir
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/08/2018 Ümraniyespor vs Adanaspor
 17/08/2018 Elazığspor vs Boluspor
 18/08/2018 Hatayspor vs Kardemir Karabükspor
 18/08/2018 Osmanlıspor FK vs Giresunspor
 18/08/2018 Altınordu vs Gençlerbirliği
 19/08/2018 Adana Demirspor vs Denizlispor
 19/08/2018 Afjet Afyonspor vs Altay
 19/08/2018 Eskişehirspor vs Balıkesirspor Baltok
 19/08/2018 Gazişehir Gaziantep FK vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/09/2018 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 02/09/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Tokatspor
 02/09/2018 Etimesgut Belediyespor vs Kırklarelispor
 02/09/2018 Fatih Karagümrük vs Menemen Belediyespor
 02/09/2018 Konya Anadolu Selçukspor vs Tuzlaspor
 02/09/2018 Manisa BBSK vs Zonguldak Kömürspor
 02/09/2018 Pendikspor vs Sivas Belediyespor
 02/09/2018 Şanlıurfaspor vs Fethiyespor
 02/09/2018 Tarsus İdman Yurdu vs Bugsaş Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/09/2018 Batman Petrolspor vs Karaköprü Belediyespor
 02/09/2018 Büyükçekmece Tepecikspor vs Tire 1922
 02/09/2018 Düzyurtspor vs Silivrispor
 02/09/2018 Erbaaspor vs Ergene Velimeşe
 02/09/2018 Erzin Belediyespor vs Kozan Belediyespor
 02/09/2018 Körfez Spor Kulübü vs Artvin Hopaspor
 02/09/2018 Şile Yıldızspor vs Gebzespor
 02/09/2018 Yomraspor vs Nevşehirspor GK
resmi ilanlar
YUKARI